Rekomendacje dla pracodawców i zespołów HR.
Wypracowane przez 16 organizacji zrzeszających ponad 15 000 polskich studentów na uczelniach na całym świecie.
Dlaczego powstał ten raport
Około 30 tys. Polaków studiuje za granicą. Znaczenie tej grupy staje się jednak szczególnie widoczne po uwzględnieniu pozycji uczelni w rankingach międzynarodowych.
Im wyższy segment rankingu, tym większa koncentracja polskich studentów za granicą. W Top 100 rankingu QS World nie ma obecnie żadnej polskiej uczelni, a studiuje na nich szacunkowo 3 do 4,5 tys. Polaków.
| Segment | Polacy za granicą | Kontekst w Polsce |
|---|---|---|
| Top 100 | 3 do 4,5 tys. | brak polskiej uczelni |
| Top 500 | 12 do 15 tys. | nieliczne polskie uczelnie |
| Top 1000 | 22,5 do 24 tys. | 7 polskich uczelni |
| Sekcja | Zakres | |
|---|---|---|
| 01 | Dlaczego staże są strategiczne | Staż jako kanał pozyskiwania młodych talentów |
| 02 | Model idealnego stażu | Cztery filary programu |
| 03 | Dopasowanie terminów | Kalendarz akademicki i dostępność kandydatów |
| 04 | Świadoma decyzja kandydata | Przejrzystość i realistyczny obraz pracy |
| 05 | Wartościowy staż | Odpowiedzialność, rezultat i wpływ |
| 06 | Rozwój i wsparcie | Opiekun stażu, informacja zwrotna i buddy system |
| 07 | Praktyki i checklista HR | Podsumowanie rekomendacji |
O Radzie
Rada skupia liderów organizacji reprezentujących polskich studentów na zagranicznych uczelniach.
Podczas pierwszego posiedzenia przedstawiciele organizacji zebrali doświadczenia swoich społeczności oraz wypracowali wspólne rekomendacje dotyczące sposobu projektowania programów stażowych przez polskich pracodawców.
Raport porządkuje te wnioski i przekłada je na działania możliwe do wdrożenia przez zespoły HR, zespoły rekrutacji oraz menedżerów prowadzących staże.
Staż jako element strategicznego pozyskiwania talentu
Program stażowy pozwala ocenić kompetencje kandydata w realnym środowisku pracy, a jednocześnie daje studentowi możliwość poznania organizacji przed podjęciem decyzji o pełnoetatowym zatrudnieniu.
W przypadku polskich studentów zagranicznych uczelni znaczenie stażu jest dodatkowo zwiększone przez ograniczony kontakt z polskim rynkiem pracy w trakcie roku akademickiego.
Źródło: NACE, Internship & Co-op Survey, cykl 2024/2025, 284 pracodawców. Badanie dotyczy rynku amerykańskiego i firm międzynarodowych. Dane traktujemy jako punkt odniesienia, a nie jako wartości zmierzone na rynku polskim.
Dobry program stażowy obniża ryzyko rekrutacyjne po obu stronach i zwiększa szansę, że relacja z kandydatem będzie kontynuowana po studiach.
Po stronie pracodawcy staż daje możliwość oceny kandydata w rzeczywistym środowisku pracy, zanim firma podejmie decyzję o pełnoetatowym zatrudnieniu. Po stronie studenta pozwala zweryfikować jakość zespołu, zakres odpowiedzialności i perspektywy rozwoju w Polsce.
Dla polskich studentów zagranicznych uczelni ma to szczególne znaczenie. To właśnie wtedy kandydat porównuje realne warunki pracy w Polsce z alternatywami dostępnymi na rynku międzynarodowym i podejmuje decyzję o kraju, w którym będzie kontynuować swoją karierę.
Cztery filary idealnego stażu
Filary opisują kolejne momenty kontaktu z organizacją: od rekrutacji, przez decyzję o przyjęciu oferty, po samą pracę i wsparcie w jej trakcie. Osiem rekomendacji z dalszej części raportu przypisanych jest do tych czterech obszarów.
Terminy programu powinny uwzględniać różne kalendarze uczelni zagranicznych i realną dostępność kandydatów.
Komunikacja powinna przedstawiać rzeczywisty charakter roli, a nie wyłącznie atrakcyjny wizerunek pracodawcy.
Stażysta powinien pracować nad realnymi celami i widzieć, w jaki sposób jego praca jest wykorzystywana.
Program wymaga jasno określonych ról, regularnej informacji zwrotnej i wsparcia buddy'ego.
Terminy programu decydują o tym, kto w ogóle może wziąć w nim udział. Kalendarze uczelni zagranicznych różnią się od polskiego modelu, a sztywna data startu eliminuje kandydatów niezależnie od ich kompetencji.
Rekomendacja 01
Kalendarze akademickie zagranicznych uczelni różnią się od dominującego w Polsce modelu. Część studentów kończy zajęcia i egzaminy dopiero pod koniec czerwca lub w pierwszych tygodniach lipca. Sztywny termin rozpoczęcia programu może więc wykluczać kandydatów niezależnie od ich kompetencji.
| 1 | pytaj o dostępność podczas aplikacji |
| 2 | zaoferuj kilka możliwych dat rozpoczęcia |
| 3 | określ dopuszczalny przedział długości programu |
| 4 | przydzielaj kandydatów do zespołów zgodnie z dostępnością |
| Kraj | Początek roku akademickiego | Koniec obowiązków akademickich | Dostępność letnia |
|---|---|---|---|
| Stany Zjednoczone | sierpień lub wrzesień | maj lub czerwiec | 12 do 15 tygodni |
| Francja | wrzesień | maj lub czerwiec | 10 do 13 tygodni |
| Wielka Brytania | wrzesień lub październik | czerwiec | 9 do 11 tygodni |
| Hiszpania | wrzesień | maj lub czerwiec | 8 do 12 tygodni |
| Holandia | wrzesień | koniec czerwca | 8 do 9 tygodni |
| Dania | wrzesień | czerwiec | 8 do 9 tygodni |
| Włochy | wrzesień | czerwiec lub lipiec | 7 do 9 tygodni |
| Niemcy | październik | lipiec | 4 do 7 tygodni |
Terminy orientacyjne. Różnią się pomiędzy uczelniami, kierunkami i latami studiów, dlatego najpewniejszym źródłem pozostaje pytanie o dostępność w formularzu aplikacyjnym.
Kandydat powinien rozumieć rzeczywisty charakter pracy zanim zainwestuje czas w proces rekrutacyjny i zanim przyjmie ofertę.
Rekomendacja 02
Opis stanowiska i materiały wizerunkowe nie zawsze pozwalają kandydatowi zrozumieć rzeczywisty zakres obowiązków i sposób pracy. Rozbieżność pomiędzy komunikacją a doświadczeniem po rozpoczęciu stażu obniża jakość dopasowania.
Kandydat powinien mieć możliwość poznania charakteru pracy przed aplikacją lub przyjęciem oferty.
| Format | Co pozwala zobaczyć kandydatowi |
|---|---|
| Warsztat z realnym zadaniem | sposób rozwiązywania problemów |
| Dzień otwarty | kulturę i środowisko pracy |
| Symulacja pracy | rzeczywiste zadania |
| Konkurs | charakter problemów biznesowych |
| Spotkanie z pracownikami | codzienną pracę i rozwój |
| Wizyta w biurze | zespół i organizację |
| Projekt | Aktywacja pracodawcy | Co pokazuje kandydatowi |
|---|---|---|
| Global Polish Student Society Study Trip | wizyta w biurze, warsztat z realnym zadaniem, spotkanie z zespołem | środowisko pracy, ludzi i realne projekty |
| Congress of Polish Student Societies, Poland 2.0, Polish Economic Forum, Polish Business Forum | panel, warsztat, konkurs analityczny, networking | obszary działalności firmy i możliwe ścieżki kariery |
| PolSoc Bocconi, Amsterdam, Rotterdam, Denmark | lokalny warsztat, analiza przypadku, rozmowa z pracownikami | sposób pracy, kulturę organizacji i oczekiwania wobec kandydatów |
Realna odpowiedzialność, jasno zdefiniowany rezultat i widoczność efektów pracy. Trzy elementy, które decydują o tym, czy staż ma wartość dla obu stron.
Rekomendacja 03
Program traci wartość rozwojową, gdy stażysta otrzymuje przede wszystkim powtarzalne zadania lub projekty stworzone wyłącznie na potrzeby samego stażu. Rada wskazała realną odpowiedzialność jako jeden z najważniejszych elementów dobrego stażu.
Stażysta powinien pracować nad realnym celem oraz odpowiadać za jasno określony element projektu lub procesu.
Jaki realny cel będzie realizować stażysta?
Za jaki element będzie odpowiadać?
Kto wykorzysta rezultat jego pracy?
Cel projektu. Ocenić atrakcyjność nowego segmentu klientów i przygotować rekomendację dotyczącą dalszego rozwoju oferty.
| Etap | Odpowiedzialność stażysty | Rezultat |
|---|---|---|
| 1. Zrozumienie problemu | analiza danych wewnętrznych i dostępnych materiałów rynkowych | zdefiniowanie segmentu i kluczowych hipotez |
| 2. Analiza rynku | analiza konkurencji, wielkości rynku i potrzeb klientów | uporządkowany obraz szans i barier |
| 3. Wypracowanie rekomendacji | synteza wyników i ocena możliwych kierunków działania | rekomendacja wraz z uzasadnieniem |
| 4. Finalizacja | przygotowanie materiału i prezentacja wyników | prezentacja dla dyrektora lub zespołu decyzyjnego |
Rekomendacja 04
Na początku programu określ konkretny rezultat, za który stażysta będzie odpowiedzialny.
| Etap | Pytanie |
|---|---|
| Rezultat | Co ma powstać na koniec? |
| Etapy pośrednie | Jakie są najważniejsze etapy? |
| Odpowiedzialność | Za co odpowiada stażysta? |
| Przegląd postępu | Kiedy oceniany jest postęp? |
Rekomendacja 05
Stażysta powinien wiedzieć, w jaki sposób jego praca została wykorzystana.
Nie każdy projekt musi zostać wdrożony. Istotne jest, aby rezultat został oceniony, omówiony i potraktowany jako część rzeczywistej pracy organizacji.
Struktura, która pozwala stażyście dobrze wykonać powierzoną pracę: opiekun stażu, regularna informacja zwrotna i buddy system.
Rekomendacja 06
Jeżeli każdy stażysta funkcjonuje wyłącznie w swoim zespole, jakość programu może znacząco różnić się pomiędzy uczestnikami.
Jedna osoba powinna odpowiadać za jakość doświadczenia całej grupy stażystów.
Rada wskazuje następujące funkcje opiekuna stażu: bieżący nadzór nad programem, kontakt ze stażystami, identyfikowanie problemów oraz kontrolę realizacji jego założeń.
| Wdrożenie | zapewnienie spójnego startu |
| Bieżący nadzór | kontakt ze stażystami i menedżerami |
| Eskalacja | identyfikowanie problemów |
| Jakość | kontrola realizacji programu |
| Ewaluacja | zbieranie informacji zwrotnej |
Funkcję może pełnić zespół HR lub zespół rekrutacji.
Uzasadniona może być wyodrębniona rola opiekuna programu stażowego.
Rolę opiekuna stażu warto formalnie uwzględnić w zakresie obowiązków, celach rocznych lub systemie premiowym. Jeżeli czas poświęcony na prowadzenie stażu jest doceniany, opiekun realnie angażuje się w jakość programu, a stażyści otrzymują spójne wsparcie zamiast pomocy doraźnej.
Rekomendacja 07
Informacja zwrotna przekazana dopiero na zakończenie 10 do 12-tygodniowego programu nie pozwala stażyście wykorzystać jej do poprawy wyników podczas samego stażu.
Informacja zwrotna powinna być regularna, konkretna i przekazywana odpowiednio wcześnie.
Rekomendacja 08
Menedżer odpowiada za ocenę pracy, dlatego nie zawsze jest naturalną osobą do zadawania wszystkich pytań o codzienne funkcjonowanie w organizacji. Buddy powinien być osobą relatywnie bliską stażyście poziomem doświadczenia, która pomoże zinterpretować kulturę firmy, sposób pracy i bieżące wyzwania.
Podsumowanie
Każda rekomendacja przekłada się na jedną konkretną praktykę możliwą do wdrożenia w programie stażowym.
Checklista HR
| Wynik | Ocena | Co oznacza |
|---|---|---|
| 8 / 8 | Program gotowy | Podstawowe elementy dobrego programu są spójnie zaprojektowane. Skup się na jakości wykonania i ewaluacji po zakończeniu grupy stażowej. |
| 6 do 7 / 8 | Program wymaga korekt | Fundamenty są właściwe, ale część doświadczenia kandydata pozostaje niespójna. Zidentyfikuj 2 do 3 obszarów do poprawy przed startem. |
| 0 do 5 / 8 | Program wymaga przeprojektowania | Istotna część doświadczenia stażysty zależy od przypadku lub indywidualnego menedżera. Warto wrócić do czterech filarów modelu. |
Czy program pozwala nam pozyskać właściwych kandydatów?
Czy stażysta wykonuje pracę, która ma znaczenie dla organizacji?
Czy po zakończeniu programu obie strony mają wystarczająco dużo informacji, aby podjąć decyzję o dalszej współpracy?
Współpraca
Organizacje tworzące Radę Liderów pozostają w bezpośrednim kontakcie z polskimi studentami na uczelniach w Europie i Stanach Zjednoczonych. Dla firm i instytucji oznacza to możliwość dotarcia do tej grupy poprzez projekty, które łączą rekrutację, rozwój talentu i budowanie długoterminowych relacji.
Spotkania z liderami biznesu, ekspertami i przedstawicielami instytucji publicznych.
Wizyty w firmach i instytucjach w Polsce, pozwalające studentom lepiej poznać lokalny rynek pracy i możliwości rozwoju.
Bezpośrednie łączenie studentów z doświadczonymi profesjonalistami i liderami branż.
Projekty oparte na realnych problemach biznesowych, umożliwiające identyfikację i zaangażowanie najlepszych kandydatów.
Wsparcie w promocji, konsultowaniu i projektowaniu inicjatyw skierowanych do polskich studentów studiujących za granicą.
Organizacje tworzące Radę Liderów są otwarte na rozmowę z pracodawcami, którzy chcą świadomie budować relacje z polskimi studentami uczelni zagranicznych. Wspólnie określamy cel projektu, dobieramy format i społeczności, do których warto dotrzeć, oraz koordynujemy działania obejmujące kilka uczelni i krajów.
Sygnatariusze